’Achter elk getal gaat mens schuil’
Culemborg - “Herdenken is proberen dichtbij te komen.” Met die woorden opende burgemeester Marinda Mulder maandagavond aar toespraak tijdens de 4-meiviering in Culemborg.
In een ingetogen rede bracht zij de geschiedenis van oorlog en uitsluiting terug naar de straten, huizen en mensen van de stad zelf.
Mulder herinnerde eraan dat het 81 jaar geleden is dat het geluid van oorlog in Nederland verstomde. Herdenken betekent volgens haar niet alleen weten wat er is gebeurd, maar vooral erkennen dat achter elk getal een mens schuilgaat: iemand met dromen, familie en een plek in Culemborg.
Om dat voelbaar te maken vertelde zij drie lokale verhalen.
Eerst was daar Sam Wijsenbeek, het Joodse raadslid dat op 7 december 1940 nietsvermoedend zijn laatste raadsvergadering bijwoonde. Een week later moest hij, “om redenen die u wel kunt vermoeden”, aftreden. Het begin van een proces van uitsluiting dat ook in Culemborg stap voor stap mensen uit het openbare leven verwijderde.
Burgemeester Mulder stond ook stil bij Arnold en Speijer Sterk, vader en zoon, opgepakt tijdens de communistenrazzia’s van juni 1941. Hun lot is onder meer beschreven door schrijfster Irene Bakker Sterk, kleindochter en nicht van de twee.
“Het is van grote waarde dat deze geschiedenis wordt vastgelegd,” zei de burgemeester.
Tot slot benoemde zij de verhalen van Anis Nahumury en Paul Souhuwat, de laatste twee KNIL-militairen in Culemborg.
Hun komst naar Nederland, precies 75 jaar geleden, ging gepaard met beloften die nooit werden ingelost. Hun leven tussen twee werelden’ is volgens Mulder onlosmakelijk onderdeel geworden van de stad.
Kwetsbaar
Niet alleen op 4 mei, maar elke dag opnieuw moeten we ons realiseren hoe kwetsbaar vrijheid is.
“Dat uitsluiting niet ineens ontstaat, maar klein begint, met woorden, met wegkijken zoals bij het raadslid Sam Wijsenbeek. Juist in onze tijd hebben wij mensen nodig die opstaan. Naast de ander staan als iemand wordt gekleineerd, buigengesloten of gekwetst: sta op. Zo voorkomen we dat onverschilligheid opnieuw wortel schiet.”