Circulair denken als burgemeester van het klimaat

3 februari 2026, 08:27 Nieuws

Culemborg - Anderhalf jaar geleden ruilde zangtherapeut en koordirigent Annette van Tol het drukke Hilversum in voor het relatief rustige Culemborg. "We waren helemaal klaar met de drukte”, vertelt ze vanuit haar nog in verbouwing zijnde woning. Sinds oktober is zij de derde, vrijwillige klimaatburgemeester van Culemborg met een unieke denkwijze.

Annette van Tol denkt namelijk circulair. En deze circulaire denkwijze past zij onder andere toe in haar rol als klimaatburgemeester. Annette legt uit: "Om uit te leggen wat circulair denken is, neem ik hoe ik zingen zie als voorbeeld. Dat is namelijk ook een vorm van hergebruik. Je hergebruikt lucht. Dat is het materiaal. Je ademt in, haalt er zuurstof uit, en met de afvalstoffen doe je iets leuks: zingen. Zo kun je dus ook iets leuks met afval doen.”

Van afval naar knutsels

“Als je ziet wat er allemaal wordt weggegooid, zonde gewoon, en je kunt er nog zoveel van maken”, vertelt Annette enthousiast. “Van reclamefolders, chocoladereep- en pannenkoekenmeelverpakkingen en zelfs van een envelop van de Belastingdienst kun je bijvoorbeeld mooie creaties vouwen met origami - van boompjes tot antistressfiguren.”

‘Gekke wereld’

Ik besefte in wat een gekke wereld we leven dat we vele, nog bruikbare materialen weggooien en dat we dan vervolgens naar de winkels gaan om nieuw knutselmateriaal te kopen. Wist je dat je van chipszakken bijvoorbeeld stropdassen kunt maken door de zilveren kanten op elkaar te leggen en er met een strijkijzer overheen te gaan? Het wordt stevig materiaal dat je in een bepaalde vorm kunt knippen zonder dat het rafelt.”

‘Duurzaamheid geen verdienmodel’

Ook met oude fietsbanden experimenteert Annette. "Ik ontdekte dat fietsenmakers moeten betalen om oude banden te laten recyclen, terwijl slechts dertig procent gebruikt kan worden voor nieuw rubber. Duurzaamheid zou geen verdienmodel moeten zijn. Dus ik vraag tegenwoordig of ik mijn oude fietsband mag houden, want je kunt er leuke dingen van maken. Je gooit een fietsband in de wasmachine, dan is deze schoon. Met een beetje olie eroverheen wordt het prachtig glanzend zwart materiaal. Kijk maar naar mijn ketting. En je kunt er zelfs mee breien", laat Annette weten.

Robotmannetje

Maar haar circulaire denkwijze gaat verder dan alleen knutselen met bruikbaar afval. Ze past het ook toe in de verbouwing van haar woning. Zo isoleert ze haar huis met katoenisolatie gemaakt van oude spijkerbroeken. Ook vindt ze bruikbare spullen in containers waarvan zij bijvoorbeeld plantenpotten maakt. Zelfs een compleet robotmannetje dat zij vond bij het vuilnis, ooit gemaakt van afval, gaf zij een derde leven in haar eigen huis.

Therapeutische kracht

Naast het milieuaspect voelt Annette zich ook betrokken bij het sociale klimaat. "Ik weet dat origami in Engeland wordt gebruikt als hulpmiddel bij therapie. Hoeveel jongeren staan er nu op de wachtlijst voor mentale hulp? Ik denk dat we met origami veel kunnen ondersteunen als therapeutische kracht.”

Zo heeft ze contact gezocht met het Koningin Wilhelmina College, en hoopt te gaan experimenteren hoe origami scholieren die mentale problemen hebben kan helpen. "Origami is hip onder jongeren en eenvoudig beschikbaar voor iedereen."

Netwerken en verbinden

Als klimaatburgemeester wil Annette vooral mensen en bedrijven verbinden rond hergebruik. "Ik kwam bijvoorbeeld bij een bedrijf dat behangmonsters en stoffen over had. Dat materiaal heb ik naar Olga’s Atelier gebracht, een plek waar mensen elkaar kunnen ontmoeten om samen mooie dingen te maken. Ik probeer ook onder de aandacht te brengen dat Olga een industriële naaimachine nodig heeft om leerrestanten te hergebruiken.”

Haar ultieme doel is een netwerk waar bedrijven met hoogwaardig restmateriaal worden gekoppeld aan mensen die er producten van kunnen maken. Via bijvoorbeeld de Ronde Tafel Schoutambt Culemborg hoopt Annette binnenkort een stapje verder te komen. De Ronde Tafel Schoutambt bestaat sinds 1974 en zet zich in voor uiteenlopende maatschappelijke projecten in Culemborg en omgeving.

Beweging op gang brengen

Als Klimaatburgemeester hoopt ze een beweging op gang te brengen in Culemborg en liefst ook nog buiten de stadsgrenzen. “Ik stel mij een groep mensen voor die regelmatig bijeenkomt om creatief na te denken over wat je nog kunt maken van afval en dat ook te gaan doen.”

“Duurzaamheid is beschikbaar voor iedereen. Het ligt gewoon in ieders prullenbak. Het gaat om bewustwording en dus circulair denken: dat je leert kijken naar ‘dit is niet een leeg pak karnemelk, maar een pak waar nog steeds water in kan. Alle beetjes helpen”, aldus klimaatburgemeester Annette van Tol.

Gedicht

Toen Annette overwoog om klimaatburgmeester te worden, wilde ze eerst een gedicht schrijven. Als dat in haar ogen zou lukken, zou ze het ambt op zich nemen. En zo geschiedde. Het staat op haar website www.annettevantol.nl. Het begint zo:

“Klimaatburgemeester ben ik omdat
het in één functie omvat
wat teveel wordt onderschat,
en cruciaal is voor ons levenspad:

onze leefomgeving, ons klimaat.
En waar het mij vooral om gaat:
dat men de lineaire lijn verlaat,
en meer het circulaire pad inslaat.
[…]”

Het klimaatburgemeesterschap is geïnitieerd door de Rijksoverheid met een symbolische beëdiging door de Commissaris van de Koning.