NVWC koestert haar pareltjes
culemborg • Neem alleen al het natuurparkje Zump, ingeklemd tussen de N320, sportterrein Ter Weijde, de Poelslaan en de Thijsselaan. Wie het niet kent, rijdt er zo voorbij. "Maar voor mij is dit één van de mooiste plekjes van Culemborg", zegt Kars Veling, voorzitter van de Natuur- en Vogelwacht en één van grote vlinderdeskundigen in Nederland "Het is een plek waar ik graag en veel kom. Voor de Betuwe is het echt een paradijsje."
Het zompige terreintje werd begin jaren 90 aangelegd. "Het is een beetje Rivierengebied in het klein, met weilanden, grienden, populierenbos, knotwilgen en essenhakhout. De sloten zijn aantrekkelijk voor amfibieën. Onder meer de poelkikker en de heikikker komen er voor. Ook voor libellen zijn de sloten interessant. In de struwelen komen veel zangvogels tot broeden zoals zwartkop en grote bonte specht."
Vlindertellingen
Sinds 1990 loopt Veling elke zaterdag bij mooi weer een rondje door het natuurgebied om vlinders te tellen. Zijn tellingen registreert hij in een app, waar ook de tellingen in een groot aantal andere vlindergebieden in Nederland worden bijgehouden. "Ik loop een vast rondje van een half uur. Vandaag (zaterdag 8 maart, red.) heb ik twee exemplaren waargenomen. Maar in de zomermaanden wemelt het hier van de vlinders en dan tel je er al snel zo'n twintig tot dertig exemplaren."
Naast voorzitter is Veling ook actief betrokken bij de insectenwerkgroep met een tiental actieve leden die regelmatig enthousiast op zoek gaan naar insecten in de omgeving. Naast dagvlinders en libellen inventariseren wordt met een speciale lamp ook gezocht naar nachtvlinders.
'Zwaan-kleef-aan'
Voor de Betuwe is de Zump echt een paradijsje
De Natuur- en Vogelwacht werd opgericht in maart 1975 en viert dit hele jaar haar 50-jarig jubileum. In de winter voor de oprichting was een kleine groep enthousiastelingen al gestart met wilgen knotten. snoeien deden we al voordat de Natuur- en Vogelwacht werd opgericht. Veling: "Bij de oprichting werden drie doelstellingen geformuleerd. natuurbescherming, natuurstudie en natuurvoorlichting. En eigenlijk is daar vijftig jaar later nog niks aan veranderd."
Veling was nog maar een klein ventje toen hij zich een maandje na de oprichting meldde als lid. Hij was toen al enorm geïnteresseerd in de natuur: een echte vogelaar. Hij was niet de enige. "Er waren bij de start zo'n dertig jongeren tussen de 12 en 25 jaar, die lid werden van de club. Veel jonge onderzoekers. Het was een gezellig clubje, een soort soos. Jonge leden namen hun vriendje of vriendinnetje mee en daarmee werd het een soort zwaan-kleef-aan. Moet je nagaan: we gingen destijds elke week op excursie, maar ook de jeugdkampen waren een groot succes."
Iedereen had z'n eigen focus. Veling: "Vooral het fotograferen van de natuur was toen populair. Het maakte niet zoveel uit wat het dan was, als ze maar een mooie foto konden maken."
Springlevend
De Natuur- en Vogelwacht is een halve eeuw later nog steeds springlevend. De vereniging telt circa 400 leden, waarvan honderd actief. Naast de insectenwerkgroep is er een zoogdierenwerkgroep en een plantenwerkgroep. Leden die de handen uit de mouwen willen steken kunnen terecht bij de knotwerkgroep of de nestkastenwerkgroep. De jeugdactiviteiten van de NVWC kenmerken zich door de sleutelwoorden eropuit trekken en naar buiten gaan. Elk jaar rond Hemelvaart wordt een voorjaarskamp georganiseerd. Daarnaast heeft de vereniging een professioneel verenigingsblad 'Hak-al'. En bijna elke maand zijn er lezingen en cursussen.
Natuurontwikkeling
Naast natuurbescherming heeft de Natuur- en Vogelwacht altijd ingezet op natuurontwikkeling. Met succes Veling: "Zump was een stukje van niks. Het was een nat plekje met grasland. Zonder heel veel kosten is dat een heel mooi parkje geworden. Maar denk ook aan de uiterwaarden, waar grasland is omgetoverd tot een gevarieerd gebied met heel veel biodiversiteit. De afgraving van de uiterwaarden is een zegen geweest voor de natuur. Bij de Everdingerwaarden overnachten momenteel duizenden grutto's. De Baarsemwaard en Goilberdingerwaard zijn heerlijke leefgebieden geworden voor vlinders, sprinkhanen, vogels en zoogdieren. En ook de bever heeft zich hier weten te vestigen. Dat hadden we toch twintig jaar geleden niet kunnen bedenken."
'Natuur in ontwikkeling'
Woensdag 5 maart werd de aftrap gegeven van het jubileumjaar. Ook wethouder Daphne Bijvoet was van de partij. "Tijdens die bijeenkomst heb ik gememoreerd dat we in 1990, toen we 15 jaar bestonden, als vereniging een rapport hebben aangeboden aan de gemeente: Culemborg, natuur in ontwikkeling. Waarin we aangaven: dit en dit zijn de pareltjes. Dit zouden wij graag verbonden willen zien, dit zou het beheerd moeten worden."
Bloemrijke perken
Er is ook in de toekomst nog heel veel werk te verrichten. Veling denkt aan de talrijke grasvelden in de wijken. "Het zijn vaak kaalgeschoren graslanden. Je kunt daar prachtige bloemrijke perken van maken. Zoals we dat hebben gedaan bij de Gandhiflat en ook in delen van de wijk Parijsch. Er zijn in Culemborg nog veel kleine elementen waar je nog heel veel kunt bereiken. Het is leuk dat je mooie plekken hebt, maar eigenlijk is het beter als die ook verbonden zijn, zodat planten en dieren veel gemakkelijker van de ene naar de andere plek komen. Dat heb je hier in de Voorkoop in de aanleg al gehad. Hier loopt inmiddels een groene long doorheen."